Aseptische meningitis bij de Berner Sennen

Door Steven Schukking en Ruth van Kessel, NML health 

Helaas is bij de Berner Sennen aseptische meningitis ofwel hersenvliesontsteking, die niet veroorzaakt wordt door een bacterie, een veel voorkomende aandoening. De oorzaak bij de Berner Sennen en een aantal andere grote rashonden zoals de Nova Scotia Duck Tolling Retriever en de grote Zwitserse Sennenhond is een foutje in het immuunsysteem. Bij deze honden zie je op jonge leeftijd - meestal tot twee jaar, maar er zijn ook gevallen bekend van honden die het op oudere leeftijd kregen – dat het afweersysteem op hol slaat tegen eigen lichaamscellen en ontstekingsverschijnselen veroorzaakt in de hersen - en ruggenmergvliezen. De reguliere behandeling van deze auto-immuunziekte is een behandeling in hoge dosis met de ontstekingsremmer prednison. Steven Schukking, homeopathisch werkend dierenarts en gespecialiseerd in aseptische meningitis, vindt dat de behandeling met prednison zo kort mogelijk moet duren. Schukking: “De bijverschijnselen van prednison zijn zo heftig, dat een dier er doodziek van is. Dat wil je niet voor zo’n jong dier dat vaak nog in de groei is. Gelukkig kun je door het vroegtijdig inzetten van homeopathie en natuurlijke supplementen de duur van de behandeling met prednison flink inkorten.”

Alarmbellen

Aseptische meningitis wordt niet altijd direct herkend bij de jonge Berner Sennen. De klachten lijken vaak op symptomen van andere aandoeningen. Toch zouden alle alarmbellen af moeten gaan als je hond de volgende verschijnselen vertoont: hoge koorts, piepen van de pijn, staan met bolle rug en lopen op eieren. In 80-90 % van de gevallen heeft de hond pijn in de nek (nekkramp) en/of in de lage rug. Vaak is er voorafgaand een trigger geweest die het immuunsysteem heeft belast. Denk aan een vaccinatie, een infectie, loopsheid, stress of een tekenbeet. Hoewel een hond niet dood gaat aan een aseptische meningitis moet er snel worden ingegrepen: het dier is echt doodziek en heeft heel veel pijn. Niets doen is geen optie, de aandoening herstelt niet vanzelf.

Prednison

Omdat er bij aseptische meningitis geen sprake is van een bacteriële infectie heeft een behandeling met een antibiotica geen zin. In het acute stadium is het toedienen van de ontstekingsremmer prednison in hoge dosering de enige goede behandeling. De ontsteking moet de kop worden ingedrukt. Echter aan de behandeling met prednison kleven flinke nadelen: de weerstand van het jonge dier wordt nog verder aangetast, het verstoort de ontwikkeling van het dier dat nog in de groei is, vergroot de eetlust, het dier zwelt letterlijk op en voelt zich lamlendig. In de reguliere aanpak van aseptische meningitis zal een dierenarts de prednisonkuur in een hoge dosering voorschrijven gedurende maanden tot een half jaar, waarna het langzaam wordt afgebouwd. 

Schukking: “En dan is het hopen dat na de afbouw van de prednison het dier geen terugval krijgt. De natuurlijke benadering van aseptische meningitis is anders en richt zich op een versterking van het immuunsysteem. Daar ligt immers de oorzaak.” 

Immuunsysteem 

Omdat aseptische meningitis een auto-immuunziekte is, is het immuunsysteem hetgeen waar een behandeling zich op moet richten. Omdat de werking van natuurlijke middelen gemiddeld drie weken nodig hebben om effect te hebben, zal er in de acute fase ook altijd worden gekozen voor een behandeling met prednison. Maar dat is in combinatie met natuurlijke middelen veel korter dan in de reguliere behandeling.

Schukking: “Een hond krijgt bij mij in de acute fase gedurende 3-6 weken prednison. Daarna begin ik snel met de afbouw. Tegelijk start ik met druppels Apis (honingbij) en Bryonia (heggenrank) en Lac Caninum, ofwel hondenmelk. Met deze middelen reset je in feite het immuunsysteem van de hond. De inzet van Lac Caninum ligt voor de hand, omdat een pup tijdens de groei zijn immuunsysteem opbouwt via de moedermelk. De Apis heeft een antiallergische werking en de Bryonia werkt afdrijvend op vocht in vliezen. Verder ondersteun ik het zieke dier altijd met een olie met omega-3 vetzuren met hoog EPA en DHA. Dit versterkt het immuunsysteem.”

“In de tweede fase wordt de prednison afgebouwd, terwijl de behandeling met fytotherapeutische druppels, supplementen en olie doorgaat. Dat kan rustig zo’n half jaar duren. Het dier voelt zich dan niet meer ziek, maar heeft de ondersteuning nodig om terugval te voorkomen. Daarna zie je dat in 70% van de gevallen de hond is hersteld. Soms kies ik ervoor om een onderhoudsdosering aan te houden. Mocht er ondanks dat toch opnieuw een hersenvliesontsteking ontstaan dan is de ervaring dat een korte behandeling – 3 weken – met prednison volstaat. Deze benadering is veel minder belastend voor een dier dan de reguliere benadering. Uiteindelijk zie je dat de gevoeligheid voor het ontstaan van de aseptische meningitis afneemt naarmate het dier ouder wordt.”

Autoriteit 

Steven Schukking mag zich inmiddels een autoriteit noemen in het herkennen en de behandeling van aseptische meningitis, in het bijzonder van de Berner Sennen. Als dierenarts is hij verbonden aan de Nederlandse Berner Sennen Vereniging en Vereniging De Berner Sennenhond. In zijn praktijk in Dierenkliniek Kortenoord in Wageningen – een praktijk voor zowel reguliere als homeopathische diergeneeskunde - wordt hij bij een vermoeden van aseptische meningitis regelmatig geconsulteerd door reguliere dierenartsen.